Saturday, January 28, 2023
Speaking Punjab

Editorial

14 ਕਰੋੜ ਬੱਚੇ ਕੋਰੋਨਾ ਮਹਾਮਾਰੀ ਕਾਰਣ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕੇ ਸਕੂਲਾਂ 'ਚ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ

August 28, 2021 12:47 PM

ਡਾ. ਰਾਜੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸ਼ਰਮਾ

 

'ੳ' ਊਠ ਅਤੇ 'ਏ' ਫਾਰ ਐਪਲ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਕੋਰੋਨਾ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਕਾਰਨ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ 14 ਕਰੋੜ ਬੱਚੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਕੋਰੋਨਾ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੰਨੇ ਬੱਚੇ ਸਕੂਲਾਂ 'ਚ ਨਵਾਂ ਦਾਖ਼ਲਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕੇ। ਕੋਵਿਡ -19 ਮਹਾਮਾਰੀ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਚੀਨ 'ਚ ਨਵੰਬਰ 2019 ਤੋਂ ਹੀ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਿਖਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, 2020 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਹੀ ਲੌਕਡਾਊਨ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਫਿਰ 23 ਮਾਰਚ, 2020 ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੌਕਡਾਊਨ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਸਭ ਕੁਝ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚਲਦੀ ਰਹੀ।

 

ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਰਾਹਤ ਮਿਲਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤ 'ਚ ਵੀ ਕੋਰੋਨਾ ਦੀ ਦੂਜੀ ਲਹਿਰ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਿਆਨਕਤਾ ਨਾਲ ਆਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਥੋੜਾ ਘੱਟ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਫਿਰ ਕੋਰੋਨਾ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਸ ਲਈ ਤੀਜੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਡਰ ਸਤਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ. ਤੀਜੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਾਰੇ ਖ਼ਦਸ਼ਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਬੱਚਿਆਂ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਛੱਡੇਗੀ। ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਕੂਲ ਖੁੱਲਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਮਾਪੇ ਵੀ ਡਰ ਕਾਰਨ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਭੇਜਣ ਤੋਂ ਕੰਨੀ ਕਤਰਾਉਂਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।

 

ਯੂਨੀਸੈਫ਼ ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਦੀ ਉਡੀਕ ਹੁਣ ਹੋਰ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਡੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸਕੂਲ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਛੇਵੀਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਦਸਵੀਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ. ਸਕੂਲਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਖੋਲ੍ਹਣਾ ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਦੇ ਸੁਫ਼ਨੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਔਨਲਾਈਨ ਅਤੇ ਦੂਰੋਂ ਬੈਠ ਕੇ ਹੀ ਸਿੱਖਿਆ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਅਪਣਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਵੀ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ, ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਕੋਲ ਇੱਕ ਐਂਡਰਾਇਡ ਫੋਨ ਹੋਵੇ। ਔਨਲਾਈਨ ਕਲਾਸਾਂ ਕਾਰਨ ਮੋਬਾਈਲ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੀ ਆ ਰਹੇ ਹਨ. ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬਾਲਗ ਸਾਈਟਾਂ ਅਤੇ ਔਨਲਾਈਨ ਗੇਮਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬੱਚੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੋਬਾਇਲਾਂ ਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

 

ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੋਰੋਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹਾਲੇ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਟੀਕਾਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਸ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਕੋਰੋਨਾ ਪ੍ਰਤੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

 

ਸਕੂਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਦਾ ਕ੍ਰੇਜ਼ ਬੱਚੇ ਨਾਲੋਂ ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਲਗਭਗ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਬਰਬਾਦੀ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਯੂਨੀਸੈਫ਼, ਯੂਨੈਸਕੋ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਨੇ ਇਸ 'ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕੋਰੋਨਾ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਦੇ ਨਾਲ–ਨਾਲ ਛੇਤੀ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਸਕੂਲ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

 

ਅਜਿਹਾ ਸਭ ਅਜਿਹੇ ਵੇਲੇ ਵਾਪਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮਾਪੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਤੀਖਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਇਹ ਵੀ ਆਖ ਸਕਦਾ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੀ ਫਰਕ ਪਵੇਗਾ। ਪਰ ਅਜੋਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਦੇਰੀ ਦਾ ਅਸਰ ਸ਼ਾਇਦ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਵੀ ਝੱਲਣਾ ਪਵੇ। ਉਂਝ ਵੀ ਵੀ ਅੱਜ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਲਗਦਾ ਹੈ।

 

ਸਕੂਲਾਂ 'ਚ ਨਵੇਂ ਬੱਚੇ ਹੋਰਨਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਭਾਵ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ, ਸਮਝਣਾ, ਲਿਖਣਾ, ਪੜ੍ਹਨਾ ਤੇ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹਿਣਾ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ। ਸਕੂਲ ਦੇ ਉਹ ਕੁਝ ਘੰਟੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਬੱਚੇ ਇਹ ਸਭ ਸਿੱਖਣ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ।

 

ਕੋਰੋਨਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਕੋਰੋਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਕੋਰੋਨਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਲੱਭਣੇ ਪੈਣਗੇ। ਇਸ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਯੋਗਾ-ਕਸਰਤ ਲਈ ਸਮਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਕਲਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਦੂਰੀ, ਸੈਨੀਟਾਈਜ਼ਰ ਅਤੇ ਹੱਥ ਧੋਣ ਦਾ ਸਹੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਮਾਸਕ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਪਏਗਾ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੱਚੇ ਦੀ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਤੀ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਹੋਣਾ ਪਵੇਗਾ।


ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਵਿਧੀ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ ਤਾਂ ਜੋ ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ ਸੁਚਾਰੂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚੱਲ ਸਕਣ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕੇ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਹੌਲੀ–ਹੌਲੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀ ਲੀਹ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਲੱਗੀਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਦੇ 14 ਕਰੋੜ ਬੱਚੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਰੱਖਣ ਦੀ ਤਾਂਘ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦਾ ਸਾਨੂੰ ਖ਼ਿਆਲ ਰੱਖਣਾ ਪਵੇਗਾ।

Have something to say? Post your comment